es.string' ); ?>
Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /includes/framework.php:187) in /libraries/joomla/session/session.php on line 412

Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /includes/framework.php:187) in /libraries/joomla/session/session.php on line 412

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/framework.php:187) in /libraries/joomla/session/session.php on line 415
Choroby i szkodniki roślin gospodarskich www.tractoor.pl http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich.html Thu, 25 May 2017 20:02:15 +0000 Joomla! 1.5 - Open Source Content Management pl-pl Drutowce,pędraki i ich zwalczanie http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1877-drutowcepdraki-i-ich-zwalczanie.html Ze względu na wysoką liczebność i powszechne występowanie, drutowce należą do najgroźniejszych szkodników spotykanych na działkach i w uprawach polowych. Nazwą tą objęte są larwy licznych gatunków chrząszczy z rodziny sprężykowatych. Drutowce osiągają długość 25 mm, a ich ciało, walcowate lub spłaszczone jest barwy żółtej lub brązowej. Oskórek pokrywający ciało larwy jest gruby i twardy nadający sztywność, co znajduje odzwierciedlenie w nazwie. Larwy różnią się od siebie zakończeniem odwłoka, który u poszczególnych gatunków może mieć kształt stożkowaty, ukośnie ścięty z prostymi lub zagiętymi

wyrostkami.

Rozwój drutowców odbywa się w glebie i trwa, w zależności od gatunku, 4 do 5 lat. Najbardziej szkodliwe są drutowce w 3 lub 4 roku rozwoju. Są to wówczas larwy długości 15–20 mm. Największy wpływ na larwy przebywające w glebie ma jej wilgotność. Tkanki okrywające ciało są łatwo przepuszczalne dla wody, toteż w przypadku suszy szybko tracą wodę. Starsze larwy schodzą wtedy do głębszych warstw gleby, natomiast jaja i młode larwy sprężyków giną w tym czasie masowo.

Drutowcom najbardziej odpowiadają gleby próchniczne o odczynie zbliżonym do obojętnego. Najwięcej drutowców gromadzi się na łąkach, pastwiskach, na plantacjach wieloletnich traw oraz w miejscach zachwaszczonych perzem. Próg szkodliwości dla drutowców wynosi 11 – 20 larw na 1 m2.

Wśród wielożernych szkodników występujących w środowisku glebowym rolnice należą do najczęściej spotykanych. Powodują one co roku znaczne szkody. Spośród licznych gatunków kilka występuje u nas w dość dużym nasileniu i atakuje rozmaite rośliny uprawne. Najczęściej spotyka się je na zbożach, trawach, ziemniaku, buraku, warzywach i roślinach ozdobnych. Żer gąsienic obserwuje się w lecie, jak również i jesienią. Zboża ozime są w jesieni podcinane u nasady i zjadane, co powoduje często znaczne przerzedzenie zasiewów. Bulwy ziemniaka i korzenie buraka cukrowego mają wygryzione duże rany, pędy ziemniaka są objadane, a wiele zostaje podciętych u nasady. Motyle kryją się w czasie dnia wśród roślin przy powierzchni gleby, a latają wieczorami. Samice składają jaja na glebie lub na dolnych częściach roślin zielnych. Gąsienice są nagie, zwykle ciemne z podłużnymi paskami i punktami. Początkowo żerują na roślinach; starsze gąsienice kryją się w glebie i tam żerują na korzeniach i bulwach lub wychodzą w nocy na powierzchnię i podgryzają rośliny, które z tego powodu przewracają się. Wówczas gąsienice wciągają poszczególne liście do swej kryjówki i tam je zjadają. Charakterystyczną cechą gąsienic jest spiralne zwijanie się ich w czasie spoczynku lub w razie zaniepokojenia. Najczęściej u nas notowanymi gatunkami są: rolnica zbożówka, rolnica czopówka, rolnica pszenicówka. Żerowanie gąsienic obserwuje się przez cały okres wegetacji roślin. Rolnice są gąsienicami motyli z rodziny sówkowatych, o grubym ciele, długości do 5 cm, ciemnym z podłużnymi paskami. Są pozbawione owłosienia. Zimują w postaci gąsienic w glebie. Wylot motyli następuje w maju, a u większości gatunków określanych nazwą rolnic występują dwa pokolenia w ciągu roku. Rozwojowi rolnic sprzyja susza i wysoka temperatura w czasie lotu motyli, składania jaj i wylęgu gąsienic. Licznie występują głównie na glebach lekkich i na plantacjach zachwaszczonych.
Próg szkodliwości dla rolnic wynosi 6 gąsienic na 1 m2.

Pędraki  - larwy chrabąszczowatych
Chrząszcze, średniej wielkości lub duże mają ciało zwykle wydłużone, cylindryczne, o niezbyt grubych pokrywach owłosionych lub metalicznie błyszczących. Czułki różnie zbudowane kończą się składanym wachlarzykiem. Larwy zwane pędrakami mają grube ciało, zgięte w kształcie litery U, o silnych nogach tułowiowych. Pędraki żyją w glebie i wiele z nich żywi się podziemnymi częściami roślin wyrządzając duże szkody na polach uprawnych i w lasach. Dorosłe owady wychodzą z gleby wiosną, zwykle w maju i gromadzą się na pobliskich drzewach liściastyc, przede wszystkim na dębach. Samice po kopulacji wkopują się do gleby na głębokość 15-20 cm i składają jaja. Po czterech, sześciu tygodniach z jaj wylęgają się  pędraki. Rozwój ich trwa w naszych warunkach cztery lata i w tym okresie odżywią się podziemnymi częściami roślin. Najbardziej żarłoczne są w drugim i trzecim roku życia. Najprostsze zwalczanie pędraków w naszych warunkach polega na starannym uprawianiu roli. Należy wykonywać orkę jesienną oraz regularnie zwalczać chwasty. Próg szkodliwości dla pędraków wynosi 3-6 larw na 1 m2.

Zapobieganie:
• Nie uprawiać roślin w pobliżu lasów, krzewów, zadrzewień oraz po trawach i wieloletnich motylkowatych,
• W płodozmianie wysiewać rośliny nie atakowane przez drutowce - fasola, gorczyca, groch, len, rzepak,
• Wykonywać głębokie orki i często spulchniać glebę, aby ograniczyć występowanie szkodników glebowych,
• Nie zaniedbywać pól pod względem rolniczym.

Zwalczanie:
Zgodnie z "Zaleceniami ochrony roślin" - IOR Poznań 2002/2003 insektycydy zwalczające wymienione szkodniki glebowe można podzielić na pięć grup:
• zaprawy nasienne (Gaucho, Cruiser, Montur, Diafuran, Furadan), które należy stosować tuż przed siewem,
• koncentraty do sporządzania emulsji wodnej (EC) – stosowane na 3 dni przed siewem w formie oprysku na całą powierzchnię pola lub pasowo (Durban, Pyrinex),
• granulaty (GR) – stosowane przed siewem lub sadzeniem na całą powierzchnię pola lub rzędowo w czasie siewu lub sadzenia (Basudin, Diazinon),
• rozpuszczalny koncentrat (SL) przeznaczony do oprysku w fazie 1-2 liści właściwych buraka cukrowego lub pastewnego (Vydate),
• koncentraty w postaci stężonej zawiesiny (S.C.), koncentraty (EC) lub granulaty (WG) do sporządzania zawiesiny wodnej stosowane do oprysków przeciwko rolnicom w wczesnych fazach rozwojowych (większa skuteczność zabiegów wykonywanych w nocy) – Alfamor, Alfazot, Alphaguard, Afphatop, Ammo, basudin, Decis, Decistab, Diazinon, Diazol, fastach, Karate, Patriot, Ripcord, Sherpa.
Szczegółowe dane dotyczące sposobu stosowania, dawek oraz roślin, pod które można użyć wymienionych preparatów, znajdują się na etykietach lub w zaleceniach IOR.

 

 Wiesław Nowakowski
ODR Kalsk

 

]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:13:10 +0000
Rdza koronowa owsa http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1876-rdza-koronowa-owsa.html Rdza koronowa (wieńcowa) owsa - w czerwcu na górnej stronie liści i pochew liściowych owsa pojawiają się pierwsze uredia. Są one drobne, owalne, o barwie rdzawopomarańczowej. Na późnych zasiewach lub w mieszankach poplonowych liczne ich skupienia czasami pokrywają całkowicie liść. W okresie dojrzewania owsa tworzą się pod skórką liści czarne, lśniące skupienia teleutospor. Rdza koronowa w naszych warunkach klimatycznych poraża również

kupkówkę, rajgras wyniosły, tymotkę, wiechlinę, wyczyniec łąkowy i inne gatunki traw. Zimują zwykle teleutospory lub grzybnia w tkankach traw wieloletnich, a wytwarzane na wiosnę na ich liściach uredospory porażają owies. Na ogół nie występuje konieczność stosowania środków ochrony roślin. Odmiany Borowiak, Dukat, Grajcar, Skoper wykazują mniejszą podatność na tę chorobę

 

 

  Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:12:08 +0000
Zwalczanie rdzy źdźbłowej traw http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1875-zwalczanie-rdzy-dbowej-traw.html Rdza źdźbłowa traw - objawy choroby najczęściej pojawiają się na źdźbłach i pochwach liściowych, a przy silnym porażeniu na osadce kłosa, plewach, a nawet ziarniakach, widać dość długie rdzawobrunatne kreseczki. Są to skupienia uredospor. W miejscach ich powstania skórka rośliny pęka, a wówczas wysypuje się rdzawy pył - dojrzałe uredospory. W okresie dojrzewania zbóż na porażonych organach powstają długie, czarne

smugi. Skórka na ich powierzchni wkrótce pęka, otwierając czarne kreseczki widoczne bardzo często na pozostałej po żniwach ścierni. Są to skupienia teleutospor. Chorobę zwalczamy od początku strzelania w źdźbło do końca fazy kłoszenia, stosując dostępne preparaty, np. Bayleton 25 WP - 0,5 kg/ha, Impact 125 SC - 1 l/ha Folicur BT 225 EC - 1 l/ha, Tango 500 SC - 0,8-1 l/ha.

 

  Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:11:14 +0000
Zwalczanie rdzy brunatnej żyta http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1874-zwalczanie-rdzy-brunatnej-yta.html Rdza brunatna żyta - w okresie strzelania w źdźbło na liściach żyta pojawiają się pierwsze skupienia uredospor w postaci rdzawobrunatnych plamek rozrzuconych na górnej, rzadziej na dolnej, stronie blaszek liściowych. W czasie kwitnienia żyta skupienia urediów w sprzyjających warunkach bywają tak liczne, że mogą zlewać się pokrywając liść rdzawobrunatną masą. W końcu czerwca obok urediów na dolnej stronie liści tworzą się czarne, lśniące

skupienia teleutospor. Liście przedwcześnie zamierają i zasychają, co niekorzystnie odbija się na rozwoju roślin oraz obniża wartość i plon ziarna. Chorobę zwalczamy od początku strzelania w źdźbło do końca fazy kłoszenia, stosując dostępne preparaty, np.: Alert 375 SC - 1 l/ha, Brio 450 SE - 0,5-0,7 l/ha, Cerulex 510 SC - 0,8 l/ha, Folicur BT 225 EC - 1 l/ha, Tango 500 SC - 0,8-1 l/ha.

 

  Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:10:35 +0000
Zwalczanie rdzy brunatnej przenicy http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1873-zwalczanie-rdzy-brunatnej-przenicy.html Rdza brunatna pszenicy - pierwsze objawy chorobowe można obserwować na pszenicy ozimej wczesną wiosną, zwykle zaraz po zejściu śniegu. Porażeniu ulegają najczęściej blaszki i pochwy liściowe, na których widoczne są owalne, niezlewające się ze sobą, bezładnie rozrzucone brunatnordzawe poduszeczki długości 0,5-1,5 mm oraz szerokości 0,5-0,8 mm. Są to uredia. Najliczniej tworzą się one na górnej stronie blaszek liściowych. U bardzo podatnych odmian pszenicy uredia w sprzyjających warunkach mogą się wytworzyć również na źdźbłach, plewach i plewkach. Pokolenia uredospor tworzą się przez cały maj i czerwiec osiągając maksimum swego rozwoju podczas kwitnienia pszenicy i w fazie dojrzałości mlecznej ziarna. Rozwojowi urediów towarzyszy silna chloroza liści, toteż w końcu czerwca i

w lipcu następuje masowe zasychanie liści. Powoduje to jednocześnie zmniejszenie nasilenia choroby. Na początku lipca, najczęściej na dolnej stronie liści, pojawiają się czarne kreseczki dochodzące do 2 mm długości, z połyskującą, gładką powierzchnią. Są to skupienia teleutospor rozwijające się pod skórką, która nie ulega szybkiemu rozerwaniu. Chorobę zwalczamy od początku strzelania w źdźbło do końca fazy kłoszenia, stosując dostępne preparaty, np.: Alert 375 SC – 1 l/ha, Brio 450 SE – 0,5-0,7 l/ha, Cerulex 510 SC – 0,8 l/ha, Folicur BT 225 EC – 1 l/ha, Tango 500 SC – 0,8-1 l/ha.

 

 

  Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:09:41 +0000
Zwalczanie Mączniaka prawdziwego zbóż http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1872-zwalczanie-mczniaka-prawdziwego-zbo.html Mączniak prawdziwy zbóż i traw - w maju i czerwcu na dolnych liściach zbóż pojawiają się drobne żółtawe plamki, szybko pokrywające się białymi, puszystymi kępkami grzybni. Ilość plamek powiększa się z dnia na dzień i w warunkach sprzyjających rozwojowi grzyba na początku lata całe blaszki liściowe, szczególnie ich górna powierzchnia, pochwy liściowe i źdźbła dolnych części roślin pokrywa brudnobiała, wojłokowata opilśń. Z porażonych organów osypuje się biały pył. Są to zarodniki konidialne wytworzone na krótkich trzoneczkach w grzybni pokrywającej liście.

Przy silnym rozwoju choroby blaszki liści szybko żółkną i zasychają. W tym czasie  w grzybni tworzą się ciemnobrunatne lub czarne, drobne kuleczki, które są otoczniami zawierającymi worki z zarodnikami workowymi. Chorobę zwalczamy od początku strzelania  w źdźbło do końca fazy kłoszenia, stosując dostępne preparaty, np.: Alert 375 SC - 1 l/ha, Brio 450 SE - 0,5-0,7 l/ha, Cerulex 510 SC - 0,8 l/ha, Folicur BT 225 EC - 1 l/ha, Tango 500 SC - 0,8-1 l/ha.

 

  Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:08:25 +0000
Kukurydziana stonka korzeniowa http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1871-kukurydziana-stonka-korzeniowa.html Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa (Diabrotica virgifera Le Conte) jest szkodnikiem podlegającym w Polsce obowiązkowi zwalczania. W przypadku wystąpienia lub podejrzenia o wystąpienie niezwłocznie należy powiadomić o tym właściwą terenowo placówkę Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Naturalną jej ojczyzną jest Ameryka Północna (Meksyk, USA), skąd ten groźny szkodnik został zawleczony do Europy. Jest to gatunek o dużej zdolności rozprzestrzeniania się i adaptowania do warunków na nowo zasiedlonych obszarach. Po raz pierwszy stonkę wykryto w 1992 roku w Serbii (była Jugosławia), w okresie 10 lat objęła swoim zasięgiem prawie całą Europę, od  sierpnia 2005 r. notowana również  w Polsce (pierwsze ognisko stwierdzone w  województwie podkarpackim).
Rodzaj Diabrotica należy do rodziny stonkowatych (Chrysomelidae) w rzędzie chrząszczy (Coleoptera). Rodzaj ten obejmuje 18 gatunków,  z punktu ochrony  kukurydzy najważniejszymi gatunkami są:
- zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa (Diabrotica virgifera virgifera Le Conte),
- meksykańska kukurydziana stonka korzeniowa (D. virgifera zeae Krysa et Smith),
- południowa kukurydziana stonka korzeniowa (D. undecimpunctata howardi Barber),
 - północna kukurydziana stonka korzeniowa (D. barberi Smith et Lawrance).

I chociaż w Europie występuje obecnie tylko jeden gatunek stonki korzeniowej, to istnieje duże prawdopodobieństwo zawleczenia także innych gatunków z tego rodzaju. Zagrożenie to wynika ze stwierdzonego faktu, iż owady dorosłe są biernie przenoszone za pomocą różnego rodzaju środków transportu i nie tylko z towarami rolniczymi. Podstawową rośliną żywicielską jest kukurydza, jednakże owad może żerować również na innych roślinach, np.: złożonych, niektórych gatunkach traw, motylkowatych, dyniowatych, jednakże rozwój larw na tych roślinach jest znacznie ograniczony.
Uszkodzenia roślin kukurydzy powodowane są przez larwy i owady dorosłe, lecz najgroźniejsze dla roślin uszkodzenia powodują stadia larwalne. Wczesne stadium larwalne bytując w glebie początkowo odżywia się tkanką zewnętrzną korzeni, w miarę wzrostu wgryzają się w głąb korzeni. Korzenie często są wydrążone oraz podgryzione aż do podstawy rośliny, ich końcówki brązowieją. System korzeniowy może zostać zniszczony bądź silnie uszkodzony, co prowadzi do stopniowego zamierania roślin, obserwowane są deformacje, usychanie i wyleganie całych roślin. Dorosłe owady odżywiają się tkanką liści, odsłoniętymi ziarnami, znamionami słupków, preferując jednak pyłek, zakłócając w ten sposób proces zapylania skutkujący słabym wypełnieniem kolb.
Rocznie występuje jedno pokolenie szkodnika, stadium zimującym są jaja składane do gruntu  w okresie od początku lata do późnej jesieni. Larwy (fot. 2) pojawiają się w okresie połowa maja początek sierpnia. Postaci dorosłe (fot. 1) występują  od przełomu czerwca i lipca do połowy października, szczyt ich pojawu przypada na miesiące sierpień-wrzesień.
Dorosły chrząszcz ma długość 4,2-6,8 mm.; przyjmuje barwę od bladożółtej do jasnozielonej, z czarnymi pasami wzdłuż pokryw skrzydeł. Występują znaczne różnice w ubarwieniu, począwszy od osobników zabarwionych prawie jednolicie jasno do okazów  z prawie całkowicie ciemnymi pokrywami, niezależnie od płci.  
Postępowanie w przypadku stwierdzenia wystąpienia stonki określa aktualnie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 82, poz. 763).
W myśl zapisu tego rozporządzenia wyznacza się strefę porażenia  w odległości co najmniej 1 km wokół miejsca uprawy kukurydzy, na którym stwierdzono wystąpienie stonki oraz strefę bezpieczeństwa w odległości co najmniej  5 km od granicy strefy porażenia. Jeżeli istnieje szczególne zagrożenie istnieje możliwość wyznaczenia dodatkowych stref wokół wymienionych obszarów.
Najskuteczniejszą metodą walki ze szkodnikiem jest czasowe zaprzestanie uprawy kukurydzy lub stosowanie płodozmianu. W związku z tym w strefie porażenia zakazuje się uprawy kukurydzy przez dwa kolejne lata następujące po roku, w którym stwierdzono wystąpienie stonki wewnątrz strefy porażenia lub nakazuje się stosowanie zmianowania, dopuszczającego uprawę kukurydzy tylko raz w okresie trzech kolejnych lat. Ponadto w strefie porażenia niszczy się samosiewy kukurydzy, zbiór kukurydzy przeprowadza się w okresie późnej jesieni, gdy nie obserwuje się postaci dorosłych chrząszcza. Niedopuszczalne jest w strefie porażenia przemieszczanie świeżych roślin kukurydzy i ich części przez okres roku od dnia wystąpienia szkodnika oraz wywożenie gleby lub innego podłoża pochodzącego z gruntów, na których uprawiana jest kukurydza. Maszyny używane na gruntach, na których uprawiana jest kukurydza przed opuszczeniem strefy porażenia należy oczyścić z ziemi i resztek roślinnych. Na gruntach, na których uprawiana jest kukurydza obowiązuje również wykonywanie odpowiednich zabiegów chemicznych do końca okresu składania jaj przez stonkę,  w roku jej wystąpienia i następnym. W strefie bezpieczeństwa obowiązuje nakaz stosowania zmianowania dopuszczający uprawę kukurydzy tylko raz w okresie kolejnych dwóch lat, a także wykonywania odpowiednich zabiegów chemicznych  w roku wystąpienia stonki oraz w roku następnym na gruntach, na których uprawiana jest kukurydza.

Tomasz Konefał
GIORiN CL Toruń
Jarosław Begol
WIORiN Gorzów Wlkp
.

]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:07:33 +0000
Zwalczanie łamliwości podstawy źdźbła http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1870-zwalczanie-amliwoci-podstawy-dba.html Łamliwość podstawy źdźbła - jesienią na pierwszych listkach ozimin można zauważyć jasnobrunatne, rozszerzające się plamki, czemu towarzyszy żółknięcie lub zbrunatnienie blaszek liściowych. Wiosną objawy chorobowe występują najsilniej w fazie kłoszenia się pszenicy. Na pierwszych międzywęźlach widoczne są wtedy wyraźne, owalne, ciemno obrzeżone plamy, zwane ze względu na swój kształt plamami medalionowymi. W tym okresie wnętrze źdźbeł jest zwykle przerośnięte szarą grzybnią, a ich podstawa obumiera, co powoduje masowe przełamywanie się i padanie źdźbeł w różnych kierunkach. Ten objaw

pozwala stosunkowo łatwo odróżnić rośliny porażone przez chorobę od roślin złamanych przez deszcz lub grad. Łamliwość podstawy źdźbła zwalczamy w okresie od początku strzelania w źdźbło do fazy 1 kolanka. Możemy zastosować następujące preparaty: Alert 375 SC – 1 l/ha, Benlate 50 WP – 0,35-0,4 kg/ha, Jubel 250 SC – 1 l/ha, Sarfun 500 SC – 0,4 l/ha lub inne dostępne w handlu.

 

Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice

 

]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:06:03 +0000
Zaraza ziemniaczana http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1869-zaraza-ziemniaczana.html Zaraza ziemniaka - wywołuje ją grzyb Phytoftora infestans. Jest to jedna z najgroźniejszych chorób ziemniaka występująca w okresie wegetacji. W roku masowego pojawu choroby, na plantacjach bez ochrony, straty plonu mogą dochodzić do 50% i więcej. Szkodliwość zarazy nie ogranicza się tylko do obniżki plonów. Porażone bulwy ziemniaka gniją  w czasie przechowywania, ponadto atakowane są przez wtórne patogeny - bakterie i grzyby wywołujące inne choroby podczas przechowywania. Przedwczesne zniszczenie naci ziemniaka przez zarazę powoduje znaczny wzrost zachwaszczenia wtórnego, które utrudnia zbiór oraz zwiększa straty i uszkodzenia bulw.

Znaczne obniżenie plonu i pogorszenie jego jakości powoduje duże straty ekonomiczne producenta ziemniaków. Z tego względu konieczna jest ochrona plantacji przed tą chorobą. Chcąc czynić to w sposób skuteczny i ekonomiczny należy znać cykl rozwojowy choroby, objawy występujące na roślinie, możliwości ograniczenia rozwoju choroby poprzez zabiegi agrotechniczne oraz sposób działania preparatów chemicznych do jej zwalczania.

Zaraza ziemniaczana najlepiej rozwija się w warunkach dużej wilgotności i w niezbyt wysokich temperaturach. Największa produkcja zarodników występuje w temperaturze 21oC i wilgotności względnej 100%. Najodpowiedniejsza temperatura do produkcji zarodników pływkowych przez grzybnię zarazy to 12oC, natomiast kiełkowanie w strzępkę grzybni, która wnika do rośliny, następuje w temp. 24oC. Dalszy rozwój grzybni może przebiegać  w temperaturze od 10 do 29oC,  a najszybciej w temperaturze 21oC.

Zaraza ziemniaczana zimuje w postaci grzybni w bulwach samosiewów, w bulwach na stertach odpadowych lub w sadzeniakach. Po wschodach ziemniaków grzyb atakuje kiełki, tworząc pierwotne źródło zakażenia, z którego zarodniki przenoszone przez wiatr i wodę porażają inne rośliny ziemniaka.  Pierwsze objawy porażenia ziemniaków przez zarazę to małe, jasnozielone plamki o nieregularnych kształtach. W korzystnych warunkach dla rozwoju choroby plamki te powiększają się i przechodzą w nekrozy koloru brązowego. Często wokół nekrozy występuje obwódka koloru jasnozielonego. Na granicy nekrozy i zdrowej części liścia w warunkach dużej wilgotności na dolnej stronie liścia widoczny jest biały nalot utworzony z trzonków konidialnych i zarodników. W dalszej kolejności choroba powoduje zniszczenie całego liścia. Rozwijając się w dalszym ciągu grzybnia przechodzi poprzez ogonek liściowy do łodygi i opanowuje całą roślinę niszcząc ją całkowicie.

W okresie opadów deszczu zarodniki spłukiwane są z liści na glebę, gdzie mogą porażać bulwy. Na powierzchni bulw zaraza ziemniaczana tworzy nieregularne, niebieskosine, wklęsłe plamy. Po przekrojeniu bulwy w takim miejscu widoczne są rdzawe zacieki w głąb miąższu. W późniejszym okresie w miejscach tych tworzą się rdzawobrunatne zgnilizny. Miejsca uszkodzone przez zarazę porażane są wtórnie przez bakterie i grzyby, co najczęściej prowadzi do całkowitego rozpadu bulwy.

Ochrona plantacji ziemniaków przed zarazą ziemniaczaną polega głównie na chemicznej walce z chorobą, ale nie należy pomijać innych działań profilaktycznych i agrotechnicznych. Należą do nich niszczenie źródeł zakażenia pierwotnego na kopcowiskach i stertach odpadowych, wczesny termin sadzenia oraz podkiełkowywanie lub pobudzanie bulw, wysadzanie zdrowych sadzeniaków i w miarę możliwości dobór odmian odpornych na zarazę.

Stosowane do zwalczania zarazy fungicydy ze względu na sposób działania można podzielić na 3 grupy:
układowe (systemiczne) - działają zapobiegawczo i leczniczo, wnikają do całej rośliny, chroniąc również nowo przyrastające części. Działają około 2 tygodni. Nie należy ich stosować zbyt często ze względu na możliwość powstania odpornych szczepów grzyba i nie później niż do połowy sierpnia, ponieważ przy stosowaniu po tym terminie mogą wystąpić pozostałości preparatu  w bulwach w okresie zbioru. Zalecane preparaty: Galben M73 WP, Ridomil Gold MZ 68 WP, Tattoo 550 SC;
wgłębne - wnikają do rośliny na głębokość kilku warstw komórek, działają zapobiegawczo i leczniczo w krótkim odstępie czasu po zakażeniu (2-3 dni). Zalecane preparaty: Acrobat MZ 69 WP, Curzate Cu, Invader 742 WG;
kontaktowe - działają tylko i wyłącznie zapobiegawczo. Należy je więc stosować przed zakażeniem roślin przez chorobę. Chronią tylko te części roślin, na które zostały naniesione. Zalecane preparaty: Altima 500 SC, Dithane M-45 WP, Folpan 80 WG, Miedzian 50 WG i inne dostępne w handlu.

Preparaty należy stosować w dawkach zgodnie z zaleceniami zawartymi na etykiecie – instrukcji stosowania. Ochronę plantacji rozpoczynamy najczęściej po sygnalizacji przez służbę ochrony roślin lub na ziemniakach wczesnych w momencie zwierania rzędów, a na ziemniakach późnych z chwilą pojawienia się pierwszych objawów na odmianach wczesnych. Rozpoznanie objawów zarazy ziemniaczanej na plantacji, szczególnie w początkowej fazie porażenia, jest trudne. Dlatego też najlepszym sposobem ochrony plantacji przed zarazą jest wykonanie pierwszego oprysku preparatem układowym lub wgłębnym, który zniszczy mogące już występować porażenie chorobą. Do kolejnych oprysków zaleca się stosować przemiennie różne preparaty kontaktowe. Jeżeli do pierwszego oprysku użyty został preparat układowy, następny zabieg wykonujemy po 10-14 dniach. Kolejne opryski wykonujemy co 7-10 dni, aż do końca wegetacji. Gdy przekroczymy termin, w którym powinien być wykonany zabieg, to do kolejnego zaleca się zastosowanie preparatu o działaniu układowym lub wgłębnym.

 

Jan Soloch
LODR Oddział Lubniewice
]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:04:09 +0000
Zwalczanie szkodników rzepaku ozimego http://blogs.tractoor.pl/produkcja-rolinna/choroby-i-szkodniki-rolin-gospodarskich/1868-zwalczanie-szkodnikow-rzepaku-ozimego.html W marcu, należy jak najwcześniej przystąpić do zwalczania chwastów na plantacjach, na których nie wykonano zabiegu jesienią. Aby uzyskać dobrą skuteczność oprysku, ważne jest żeby dokonać właściwego wyboru herbicydu a więc działającego w niższych temperaturach i skutecznie niszczącego chwasty, które stanowią duże zagrożenie dla plonu rzepaku np. przytulia czepna, chabry, rumiany, maki. Należy również pamiętać, że chwasty te długo wegetowały jesienią, są mocno rozwinięte i zahartowane w niższych temperaturach, wymagają zatem wyższych zalecanych dawek. Herbicydy wiosną można stosować tylko do fazy siedzącego pąka, gdyż w okresie późniejszym, bardziej już zaawansowane we wzroście rośliny, są na te środki wrażliwe.

Drugim ważnym zabiegiem w rzepaku, który wymaga wczesnego wejścia wiosną w pole, jest ochrona roślin przed insektami. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zagrożenia tej uprawy przez szkodniki, głównie z powodu znacznego zwiększenia powierzchni zasiewu rzepaku, a także zmian agroklimatycznych (wzrost temperatury i brak mroźnych zim). Szkodnikiem, który najwcześniej pojawia się wiosną jest chowacz brukwiaczek, następnie chowacz czterozębny i słodyszek rzepakowy. W okresie od przekwitania pierwszych kwiatków do pełnego rozwoju łuszczyn rzepak atakowany jest przez chowacza  podobnika i pryszczarka  kapustnika. Przedstawiona niżej krótka charakterystyka tych szkodników ma na celu pomóc rolnikom w prawidłowym ich zdiagnozowaniu na własnych plantacjach.

 

 

Chowacz brukwiaczek larwy żerujące w rdzeniu łodygi

 

 

Chowacz brukwiaczek - chrząszcz

 

Chowacz brukwiaczek

Chrząszcze o długości 3 do 4 mm, koloru szarego zimują w glebie. Wychodzą na wiosnę, gdy temperatura gleby wynosi od 5 do 70C, a temperatura otoczenia osiągnie 10-120C. Samica wygryza otworek w pędzie najczęściej tuż pod pąkami i wpuszcza do środka jedno jajo. W jednym pędzie może żerować kilka żółtawo-białych larw o długości około 7 mm. Larwy odżywiają się w rdzeniu łodygi i po jej opuszczeniu przepoczwarczają się w glebie. Uszkodzone rośliny wykrzywiają się i skręcają, łodygi pęcznieją i pękają, a następnie łamią się i wylegają. Rośliny uszkodzone przez larwy są „bramą” wejścia dla chorób, a szczególnie suchej zgnilizny kapustnych i zgnilizny twardzikowej.

Zwalczanie: stosować opryski  po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości – 10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu kolejnych 3 dni lub 2-4 chrząszcze na 25 roślinach. Naczynia żółte ustawia się około 20 m od brzegu pola, na wysokości roślin. Należy je kontrolować regularnie o tej samej porze dnia, najlepiej w południe.

 

 

chowacz czterozębny larwy w rdzeniu łodygii

 

 

 

chowacz czterozębny - chrząszcz

 

 

Chowacz czterozębny

Szkodnik ten pojawia się na polach rzepaku o kilka dni później niż chowacz brukwiaczek. Chrząszcz wielkości 2,5-3 mm brązowy z biało-szarymi plamkami składa jaja w nerwy liściowe i pędy. Larwy białawe z żółto-brązową głową żerują do końca rozwoju łuszczyn. W jednej łodydze może żerować od kilku do kilkunastu larw. Pędy uszkodzone przez larwy są bardzo łamliwe i podobnie jak w przypadku chowacza brukwiaczka są następnie porażane przez choroby.

Zwalczanie: chrząszcze zwalczać po nalocie na rzepak ale przed złożeniem jaj, po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości – 6 chrząszczy na 25 roślinach lub 20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni.

 

 

słodyszek rzepakowy - larwa

 

 

 

słodyszek rzepakowy na pąkach kwiatowych

 

Słodyszek rzepakowy

Chrząszcze wielkości 1,5-2,5 mm podłużnie owalne, czarne, zimują pod pokrywą liści, darnią itp. Wiosną, gdy temperatura powietrza osiągnie od 150C wzwyż, przelatują na pola rzepakowe. Podczas tworzenia się kwiatostanów, w uformowanych pąkach kwiatowych wygryzają otwory, wyjadają zaczątki zalążni i pylników. Uszkodzone pąki zasychają i odpadają. Skutkiem tego są nieregularne kwiatostany i nieregularnie rozłożone łuszczyny.

Samice składają jaja do wnętrza pąków, a wylęgłe larwy żywią się pyłkiem nie wyrządzając większych szkód. Przepoczwarczenie odbywa się w glebie. Pod koniec sierpnia młode chrząszcze przelatują na miejsce zimowego spoczynku.

Znaczne szkody rejestrowane są w przypadku wczesnego pojawienia się szkodnika i wolnego rozwoju rzepaku przed kwitnieniem.

Zwalczanie: często kontrolować nasilenie nalotów słodyszka i w razie potrzeby stosować chemiczną ochronę.  Próg ekonomicznej szkodliwości: w fazie zwartego kwiatostanu – 1 chrząszcz na 1 roślinie, w fazie luźnego kwiatostanu – 3 do 5 chrząszczy na 1 roślinie.

 

 

chowacz podobnik - chrząszcz

 

 

Chowacz podobnik

Chrząszcze są wielkości 2,5-3 mm, czarne, w paski na pokrywach skrzydeł, z głową ryjkowato wydłużoną. Zimują w ściółce liściastej. Wychodzą wiosną, gdy rzepak jest w fazie początku kwitnienia. Samice wygryzają otwór w ściance łuszczyn i składają jaja. Wewnątrz łuszczyny żeruje tylko jedna larwa, niszcząc 4-7 nasion. Uszkodzone łuszczyny pozostają zamknięte, przedwcześnie żółkną i są lekko zdeformowane. Dorosłe larwy opuszczają łuszczyny i przepoczwarczają się w glebie. Otwory w łuszczynach wydrążone przez chowacza podobnika są drogą do składania jaj przez dużo bardziej szkodliwego pryszczarka kapustnika.

Zwalczanie: szkodnika zwalczać głównie w pasach brzeżnych  Próg ekonomicznej szkodliwości – 4 chrząszcze na 25 roślinach

 

 

 

pryszczarek kapustnik - larwa

 

 

pryszczarek kapustnik

 

Pryszczarek kapustnik

Szkodnik zimuje jako poczwarka. Na wiosnę przepoczwarcza się i w maju wylatują owady dorosłe. Samice składają jaja grupkami do łuszczyn, wybierając miejsca uszkodzone przez chowacza podobnika. We wnętrzu łuszczyny znajduje się po kilkadziesiąt larw, które uszkadzają nasiona i wysysają soki ze ścianek. Po około 7 dniach schodzą do gleby i przepoczwarczają się, a po 10 dniach wylatują osobniki dorosłe. W ciągu roku występują 3 pokolenia pryszczarka kapustnika. Uszkodzone łuszczyny są nabrzmiałe, skręcone, przedwcześnie żółkną i pękają, a nasiona osypują się. Szkody wyrządzane są jedynie przez pierwsze pokolenie i skupiają się często na obrzeżach pól rzepakowych.

Zwalczanie: należy zwalczać chowacza podobnika, ponieważ szkodliwość pryszczarka w dużym stopniu związana jest z uszkodzeniami łuszczyn przez tego szkodnika. Wykonać opryskiwanie rzepaku po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości – 1 owad na 4 roślinach.

Zwalczanie szkodników w rzepaku, szczególnie jeżeli wystąpią w dużej ilości, stanowi dla rolników coraz większy problem. Stosowane na ogół masowo i nie przemiennie środki z grupy pyretroidów spowodowały, że niektóre szkodniki lokalnie uodporniły się na te preparaty. Przy ich wyborze dobrze jest zatem pominąć dotychczas stosowane i wybrać insektycydy z innych grup substancji biologicznie czynnych.

W wiosennej ochronie rzepaku należy pamiętać również o chorobach grzybowych, które przy dużym nasileniu mogą przyczynić się do znacznego obniżenia plonu. Zabieg wykonany wiosną w fazie zwartego pąka, chroni rośliny przed chorobami, które mogą dopiero się pojawić, jak i przed rozwojem patogenów, które atakowały rzepak już jesienią. Wykonanie oprysku w tym terminie jest dobrą inwestycją, gdyż gwarantuje roślinom dalszy prawidłowy rozwój. Dawka preparatu stosowana w tym okresie jest niższa niż przy zabiegu w czasie kwitnienia i zawiązywania łuszczyn.

Środki ochrony roślin do zwalczania szkodników i chorób należy stosować zgodnie z aktualnymi zaleceniami Instytutu Ochrony Roślin.

 

Cecylia Chudy

LODR Kalsk

]]>
Choroby roślin Tue, 09 Mar 2010 10:01:07 +0000